¡Prohibido casar, papá!  
     
 
Libro incluído na seleción dos "The White Ravens 1998" da Biblioteca Internacional da Xuventude de Munich.
Editorial Galaxia, Vigo, 1996
Árbore - Nº88 (Serie azul)
ISBN: 84-8288-062-4
Nº de páxinas: 162
Formato: 11'5 x 20'5
7ª edición: 2006
 
     

Traducións  
     
  Castelán: ¡No te cases, papá! (Ediciones SM, Madrid, 1997)
Valenciano: No et pots casar, pare! (Edicions Bromera, Valencia, 2003)
Portugués: Nao te cases, papá! (Ambar, Porto, 2000)
Brasileiro: Nao se case, papai! (Ed. Paulinas, Sao Paulo, 2002)
 
     

Sinopse  
     
  ¡Prohibido casar, papá! ten como protagonista a Elia, unha rapaza de catorce anos, orfa de nai, que asiste ó romance entre o seu pai e unha muller pola que ela non sente simpatía ningunha. Internada nun hospital por mor dunha operación de apendicite, Elia alterna a rememoración dos momentos máis importantes da súa vida coas visitas que recibe dos seus familiares e tamén de Berta, a odiada moza do seu pai.  
     

Entrevista á autora (Decembro 1996)  
     
 

Aínda que xa lla teñan feito moitas veces, parece inevitable a pregunta polo Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil...

O feito de tratarse dun prestixioso premio ó que ti non te presentas, no que "compites" con todos os autores e autoras españois, facía que o vise como algo inaccesible; e non porque non crea no que fago (que sempre é mellorable, claro), senón porque tamén creo no que fan outros. Foi pois, unha inmensa alegría recibida con sorpresa.

Este Premio por unha banda supón un gran recoñecemento, unha porta que, son consciente, debo procurar agarrar con xeito para que non se bata de golpe. Por outra, supón unha meirande espectativa non só de lectores do libro (ou dos meus libros) senón tamén de "oíntes" que prestan máis atención ás miñas opinións. E eu sigo ateigada de dúbidas, sen ser quen de ofrecer dogmas a ninguén.

En todo caso, debo seguir aprendendo, non cheguei a ningunha meta.

Vostede reivindica sempre o valor autónomo da literatura infantil e xuvenil, así como a capacidade dos rapaces para unha lectura esixente. ¿Pensa que se segue a minusvalorar este tipo de literatura e ese segmento de lectores?

Si, é certo. Aínda que avanzamos moito, ségueme a parecer que a LIX está infravalorada. E a nivel do Estado non está mellor ca en Galicia; basta con observar o despregue de "marketing" que se lles dedica a uns libros e a outros, a uns autores e a outros... Pero, vaia, xa se lle deu o Premio da Crítica Galega a un libro considerado dentro deste... deste xénero (dalgún xeito hei de nomealo). Un neno, entendo, busca nun libro o mesmo ca un adulto "saborealo con pracer", coma se se tratase dun gorentoso prato de comida; e ó mellor resulta todo tan sinxelo, que nós só debemos procurar de non "indixestalos" e, polo demais, ser auténticos.

Penso que se moitos "adultos" lesen determinados libros "infantís", quedarían sorprendidos da profundidade con que están tratados certos temas, do que poden disfrutar con eles... O peor disto é cando son os propios autores os que opinan así e cren que para nenos todo vale "con tal de que pasen cousas..." Os nenos saben distinguir onde hai calidade aínda que non saiban (e non estou segura) expresalo coas palabras exactas. Ademais... ¿somos tan sabios os adultos?

Unha constante das súas novelas é a claridade coa que aborda os problemas dos rapaces novos. Non parece vostede moi amiga de edulcorar a realidade...

É máis, opino que todo o que un neno se pregunta, sexa o tema que sexa, pode ser tratado dalgún xeito (o difícil está en acertar coa mellor maneira), sen os mancar pero sen calar e, por suposto, sen pretender dar solucións, senón abrir camiños.

¡Prohibido casar, papá! é o seu primeiro libro en Editorial Galaxia. ¿Que nos pode contar del?

É un libro que xurdiu dunha "arroutada" que é como adoitan agromar todos os meus libros (mesmo os fantásticos); de algo que pode parecer ínfimo e que a min me encheu de vitalidade. Iso non significa que o trouxase fóra de golpe, como froito dunha mala dixestión, senón despois de lle dar moitas voltas na cabeza. O propio título desvela en parte o seu argumento. A Elia, unha adolescente, "atráncaselle" o romance de seu pai, viuvo, cunha antiga coñecida. Non é pois un asunto doutras galaxias, pero procurei que non me importase, é dicir, quixen ser libremente Elia e mergullarme sen prexuízos nos seus problemas, na súa pel. Creo que é a mellor maneira de evitar os "freos" das pautas establecidas cando se escribe para nenos e que restan verosimilitude ós feitos narrados. Procurei non finxir, ser unha adolescente auténtica. Opino que non é preciso "infundir valores á forza", no fondo os propios valores de quen escribe vense reflectidos dalgún xeito, mesmo sen buscalo.

¿Como ve o momento actual da literatura infantil e xuvenil en Galicia?

Nin sequera fai falta valorala polos premios acadados (hai autores e autoras non moi premiados que merecen un amplo recoñecemento). Creo que non ten nada que envexar á que se fai no resto de España (todas elas son bastante "noviñas" por circunstancias históricas) e a xulgar polos recoñecementos dos últimos anos (Lazarillos, Edebés, Nacionais...) ó resto do Estado comeza a se decatar de que o que se fai en Galicia paga a pena.

Quizais... quizais nós mesmos deberiamos crer un chisquiño máis no noso (escritores, lectores, críticos, medios, editoriais...)

Temos unha nube negra (que xa non sei se é bo ocultar ou non) que consiste en que o éxito da Literatura Galega en xeral depende nunha medida moi grande do rumbo que tome o proceso normalizador. ¡Querémonos tan pouco a nós mesmos!

 
     

Anaco da obra  
     
 
(...)

Collín os meus aforros. Dez mil trescentas. Non tiña nin idea de se abondarían. Decidín remexer no cuarto de Roberto e completei o botín co que atopei. Confeso que eu nunca saíra así da miña casa. Tiven moitísimo medo, pero a desesperación que me produciu ver a meu pai daquela maneira aínda era máis forte. Non sei se quería fuxir por non aturar iso ou por vingarme de meu pai.

Non sabía se debería coller moita roupa, nin qué tipo de roupa, nin qué outras cousas, nin ónde metelas. Decidín utiliza-la mochila do colexio. Sempre chamaría menos a atención se pretendían buscarme; anque dubidei de que meu pai me botase en falta. Andaba, e anda, demasiado ocupado con esa estúpida de Berta.

Agardei a que saísen, e detrás saín eu. Collín o autobús e trasladeime ata a cidade. Xa nela, achegueime camiñando ata a estación e metinme nun tren. Era a primeira vez na miña vida que viaxaba soa. Sentía un medo aterrador, pero a furia que me producía a imaxe desa fulana con meu pai, e daquela maneira, seguía a ser máis forte.

No momento de saca-lo billete na estación, púxenme moi nerviosa. Parecíame que calquera podería ler na miña cara o meu pecado. Era unha fuxida. O feito de que ninguén me puxese obstáculos para sentarme nun vagón permitiume respirar por un intre.

A medida que o tren avanzaba, coma por arte de máxia, eu ía deixando de lado o problema que me empuxou a tomar esa decisión de marchar da casa. Tiña un novo problema: ¿de que ía vivir?, ¿onde ía durmir? Pensei: ó mellor quérenme de cociñeira nun restaurante. Eu sei facer guisos, sei asar carne, sei fritir peixe, sei facer torta de chocolate..., pero..., ¿como lles digo para que me collan? ¿Que fuxín da casa porque meu pai está liado con unha? ¿Que non teño nai, e non mentiría, e que preciso un traballo?

¿E se non o conseguía? Inmediatamente pensei: ¡Telucha! ¿Como non llo propuxen a Telucha? Seguro que viría comigo. Ela tamén está farta da súa madrasta; da que casou con seu pai, que súa non é nada, como ben di ela. Se viñese comigo non estaría tan nerviosa. Non tería tanto medo. Foi dende aquela que teño sempre esa sensación de que o meu corazón bate máis forte do normal e que me vai saír do peito.

De súpeto, atopeime en Vigo sen saber a ónde ir nin qué facer, nin por ónde debería empezar; se por buscar onde durmir ou por buscar onde traballar. Canto máis ría a xente que camiñaba ó meu redor, máis me afundía eu. Non, recoñezo que non son valente, debín seguir adiante con todo, pero o que pasou despois fíxome recuar. Un mozo maior, con apariencia normal, nin sequera estaba sucio, nin tiña chupa de coiro, nin nada, achegouse a min.

-¡Todo, tía! ¡E axiña, veña!

Sentín o fío da súa navalla cravado nas miñas costas e deille canto tiña, ¡que aínda era! Unhas vintesete mil pesetas.

-Se sólta-lo pico, ¡ábrote! Mecágona...

Debeu estudiarme ben porque marchou sen correr, sen apura-lo paso sequera, mentres eu seguía muda, petrificada no medio da rúa. Non sei canto tempo pasou. Non podo precisar se foron segundos, se minutos... Dende o momento en que gravei na miña cabeza aquela imaxe de meu pai querendo a outra muller, o que menos me importou foi sabe-la hora que era. Bastante tiña co meu problema ó que se lle ían engadindo outros cos que non contaba. Quedei sen nada de nada. Ademais aquel tolo puido abrirme a barriga. E eu xa me vía pedindo axuda a berros, agarrando das tripas. ¿Que facer?

-¿Tes algún problema, mociña?

Unha voz firme, grave, sacoume do atordamento.

-Non, vaia..., si. Perdín os cartos e non podo colle-lo tren.

-Toma.

Aquel home, sen pedirme máis explicacións, soltoume cincocentas pesetas e largou. Se Xesús Cristo existise de verdade, imaxínoo como algo así. En pouco tempo dei cun sinvergonza e cun señor xeneroso que me axudou sen me preguntar nada. Resulta difícil de entender que haxa xente tan diferente unha doutra.

Achegueime á estación e aínda estiven matinando un bo anaco. Pensei en Xian, que me ía botar de menos. Pensei en Roberto e, sobre todo, pensei en meu pai, no estupendo que fora sempre comigo. Imaxinei cousas fatais que me podían pasar... É incrible que nuns minutos se poida pensar tanto. O caso foi que chamei á casa. E aínda bo foi que xa chegara meu pai. Con Roberto, no verán, non hai quen conte.

-Papá, estamos en Vigo cunha profe -mentín-. Non te puiden avisar porque non había ninguén na casa -calculei o tempo-. Tardaremos dúas horas en chegar. Non te preocupes.

Díxenlle así porque, de certo, notábao preocupado. Creo que aquel día tragou o que lle contei.

A Roberto tiven que acabar por llo confesar todo porque botou de menos os cartos, pero fíxenlle prometer por mamá que xamais llo contaría a ninguén, e menos a papá.

(...)